Foto sekadar hiasan
Dalam Islam, nyawa manusia dianggap suci. Tapi bagaimana kalau kematian berlaku tanpa niat seperti kemalangan jalan raya atau tindakan cuai yang tak disengajakan hingga membawa maut?
Advertisement
Itulah yang disebut sebagai qatl khata’, pembunuhan tanpa sengaja. Walaupun tanpa niat, Islam tidak membiarkan pelaku lepas tangan begitu saja. Ada tanggungjawab yang wajib ditunaikan.
Apa Itu Qatl Khata’?
Qatl khata’ berlaku apabila seseorang menyebabkan kematian orang lain tanpa sebarang niat membunuh atau mencederakan. Contohnya, tersalah sasaran semasa berburu, atau kecuaian pemandu yang membawa kepada kematian.
Dalam Surah An-Nisa’ ayat 92, Allah SWT menjelaskan bahawa sesiapa yang membunuh tanpa sengaja tetap wajib menunaikan dua perkara: membayar diyat kepada keluarga mangsa, dan menebus dosa dengan kaffarah
Diyat: Ganti Rugi Kepada Keluarga Mangsa
Diyat bermaksud pampasan atau denda kematian yang dibayar kepada waris mangsa. Nilainya ditetapkan sebanyak 100 ekor unta, tetapi boleh diganti dengan nilai semasa dalam bentuk wang.
Yang menarik, dalam hukum Islam klasik, pembayaran ini bukan hanya ditanggung oleh pelaku, tetapi oleh ‘aqilah’ iaitu ahli keluarga lelaki di sebelah bapa. Ia melambangkan tanggungjawab sosial dalam masyarakat Islam, bukan sekadar beban individu.
Kaffarah: Penebusan Dosa Kepada Allah
Selain pampasan kepada keluarga mangsa, pelaku tetap perlu menebus kesalahan terhadap Allah SWT. Jika tidak mampu memerdekakan seorang hamba, maka dia wajib berpuasa dua bulan berturut-turut tanpa henti.
Puasa ini menjadi simbol taubat dan keinsafan, satu bentuk latihan rohani supaya manusia lebih berhati-hati dengan setiap tindakan.
Relevan Dalam Dunia Moden
Walaupun sistem diyat belum diamalkan sepenuhnya di Malaysia, beberapa negara Islam seperti Arab Saudi, Pakistan dan Brunei sudah mengiktirafnya dalam undang-undang mereka.
Ulama kontemporari berpandangan bahawa konsep diyat ini boleh dijadikan panduan dalam kes kemalangan maut atau kecuaian, sebagai cara penyelesaian yang lebih berperikemanusiaan dan adil.
Pengajaran Besar
Hukum qatl khata’ mengingatkan bahawa dalam Islam, niat bukan satu-satunya ukuran. Walaupun tanpa sengaja, kematian tetap memerlukan tanggungjawab kepada manusia dan kepada Allah.
Ia bukan sekadar hukum, tetapi pengajaran: bahawa setiap tindakan ada akibat, dan setiap nyawa ada nilai yang mesti dijaga.
Sumber: Surah An-Nisa’ ayat 92, Tafsir Ibn Kathir, Fatwa IslamQA, Jurnal Al-Wifaq (Universiti Islam Antarabangsa Pakistan), Kanun Hukuman Syariah Brunei 2013, Artikel Akademik Universiti Malaya
