^{Gambar Hiasan}

Semasa belajar Pendidikan Islam di sekolah dahulu, ramai pasti pernah didedahkan dengan hukum najis mukhaffafah, iaitu najis ringan yang melibatkan air kencing bayi lelaki berusia bawah dua tahun dan hanya menyusu susu ibu.

Namun, persoalan yang sering timbul ialah kenapa hanya bayi lelaki? Kenapa bukan bayi perempuan juga?

Persoalan ini sebenarnya menarik untuk dilihat daripada dua sudut iaitu syariah dan sains moden.

Dalam sebuah hadis riwayat Abu Daud dan Tirmizi, disebut bahawa seorang bayi lelaki pernah terkencing pada pakaian Nabi Muhammad S.A.W. Baginda tidak membasuh keseluruhan pakaian tersebut, sebaliknya hanya memercikkan air pada kawasan terkena air kencing.

Sabda Nabi :

“Kencing bayi lelaki dipercikkan air, manakala kencing bayi perempuan hendaklah dibasuh.”

(Riwayat Abu Daud & Tirmizi)

Daripada hadis inilah para ulama menetapkan hukum najis mukhaffafah bagi air kencing bayi lelaki yang masih menyusu susu ibu secara eksklusif.

Kajian perubatan moden mendapati air kencing bayi yang hanya menyusu susu ibu (exclusive breastfeeding / EBF) memang mempunyai kandungan yang sangat ringan.

Antara cirinya:

• Mengandungi 90 hingga 95 peratus air

• pH lebih neutral

• Kandungan urea, ammonia dan sodium yang rendah

• Kurang zat buangan berbanding bayi yang mengambil susu formula atau makanan pejal

Penemuan ini disokong oleh beberapa kajian termasuk dalam Journal of Pediatric Urology (2013) serta garis panduan pemakanan bayi oleh WHO.

Secara saintifik, air kencing bayi EBF memang lebih ‘ringan’ dari sudut kandungan kimia dan kurang toksik.

Menariknya, kajian klinikal juga mendapati tiada perbezaan besar antara air kencing bayi lelaki dan perempuan yang hanya menyusu susu ibu.

Antara perkara yang didapati hampir sama:

• Jumlah buangan air kencing

• Kepekatan mineral

• Kekerapan membuang air kecil

Ini bermaksud hukum Islam tersebut bukan kerana air kencing bayi lelaki lebih bersih daripada bayi perempuan.

Di sinilah konsep ta‘abbudi dalam Islam difahami iaitu sesuatu hukum yang ditetapkan berdasarkan wahyu dan hikmah tertentu, walaupun tidak semuanya dapat dijelaskan sepenuhnya melalui logik sains.

^{Gambar Hiasan}

Para ulama menjelaskan bahawa pada zaman dahulu, bayi lelaki lazimnya lebih banyak dibawa dan bersama ayah mereka. Keadaan itu menyebabkan pakaian lebih mudah terkena air kencing bayi lelaki.

Maka Islam memberikan rukhsah atau keringanan dalam proses penyucian sebagai rahmat dan memudahkan umat.

Ia bukan soal diskriminasi jantina, tetapi sebahagian daripada kemudahan dalam syariat.

Berikut ialah panduan mudah yang sering dijelaskan dalam fiqh:

Bayi lelaki bawah dua tahun & hanya menyusu susu ibu

Memadai dengan memercikkan air pada kawasan terkena najis

 Bayi lelaki yang sudah makan makanan lain atau minum susu formula

 Wajib dibasuh seperti najis biasa

 Bayi perempuan dalam semua keadaan

Wajib dibasuh

Kuncinya ialah bayi lelaki tersebut mestilah masih menyusu susu ibu secara eksklusif.

Perkara ini menunjukkan bagaimana Islam bukan sekadar menitikberatkan kebersihan, malah memberi kemudahan kepada umat dalam kehidupan harian.

Sains mungkin membantu menjelaskan sebahagian hikmah di sebalik sesuatu hukum, namun dalam Islam, asas utamanya tetap berpandukan wahyu dan ajaran Nabi.

Rujukan: muftiwp.gov.my